احتمالا تاکنون بستههای ششتایی آب معدنی، بطریهای نوشابه، کارتنهای لوازم خانگی یا بسیاری از کالاهای صنعتی را دیده اید که اطراف آنها با یک لایه پلاستیکی شفاف و محکم پوشانده شده است. این پوشش همان نایلون شیرینگ است که یکی از پرکاربردترین فیلمهای بستهبندی در صنایع غذایی، دارویی، بهداشتی، ساختمانی و صدها صنعت دیگر به شمار می رود.
با وجود کاربرد گسترده این محصول، هنوز بسیاری از افراد تفاوت نایلون شیرینگ با فیلم استرچ یا سایر فیلمهای بستهبندی را نمیدانند و انواع آن را نمی شناسند، در حالی که هر نوع فیلم شیرینگ برای کاربرد مشخصی طراحی شده و انتخاب نادرست آن میتواند کیفیت بستهبندی را کاهش دهد.
در ادامه این مقاله به زبان ساده بررسی میکنیم نایلون شیرینگ چیست، چگونه عمل میکند، از چه موادی ساخته میشود، چه مزایا و کاربردهایی دارد و هنگام انتخاب آن باید به چه نکاتی توجه کرد.
اگر در کنار آشنایی با مفهوم این محصول، میخواهید با انواع مختلف فیلمهای شیرینگ و تفاوت آنها نیز آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله انواع نایلون شیرینگ را نیز مطالعه کنید.
نایلون شیرینگ چیست؟
نایلون شیرینگ (Shrink Film) نوعی فیلم پلاستیکی است که در اثر قرار گرفتن در معرض حرارت منقبض شده و کاملاً به شکل محصول درمیآید. برخلاف بسیاری از فیلمهای بستهبندی که تنها به دور کالا پیچیده میشوند، فیلم شیرینگ پس از گرم شدن به بدنه محصول میچسبد و یک بستهبندی منظم، محکم و یکپارچه ایجاد میکند.
ویژگی منحصربهفرد این نایلون، جمع شدن در اثر حرارت است؛ قابلیتی که باعث میشود ساختار آن پس از گرم شدن تغییر کرده و بهصورت کنترلشده جمع شود و مانند یک روکش محافظ کاملاً به شکل محصول درآمده و دور آن بچسبد و بدون نیاز به چسب، تسمه یا سایر تجهیزات نگهدارنده ، بستهبندی منظم و مقاومی ایجاد کند، به این ترتیب کالای درون این نایلون هنگام حملونقل، انبارداری و جابهجایی، در برابر گردوغبار، رطوبت، ضربههای سطحی و باز شدن ناخواسته محافظت می شود. به همین دلیل از این نایلون برای بستهبندی محصولاتی استفاده میشود که علاوه بر محافظت، به ظاهر منظم، حملونقل آسان و نگهداری بهتر نیز نیاز دارند. به عنوان مثال در صنعت بستهبندی، از این محصول برای بستهبندی تکی یا گروهی محصولاتی مثل بستههای چندتایی آب معدنی، نوشابه، قوطیهای کنسرو، کارتنهای مواد غذایی، قطعات صنعتی و بسیاری از کالاهای صادراتی استفاده می شود.
در صنعت بستهبندی، گاهی از اصطلاحاتی مانند فیلم شیرینگ، پلاستیک شیرینگ و شرینک فیلم برای اشاره به این محصول استفاده میشود. هرچند ممکن است این نامها در مکالمات روزمره به جای یکدیگر به کار روند، اما در بازار ایران منظور از نایلون شیرینگ معمولاً فیلم شیرینگ پلیاتیلنی (PE) است که برای بستهبندی کالاهای نسبتاً سنگین، چندتایی یا حجیم مانند آب معدنی، نوشابه، کارتنهای مواد غذایی و قطعات صنعتی استفاده میشود.
نایلون شیرینگ از چه موادی و چگونه تولید میشود؟
ماده اولیه اصلی برای تولید نایلون شیرینگ، پلیاتیلن است که به دلیل انعطافپذیری، استحکام مناسب و قابلیت جمعشوندگی، یکی از پرکاربردترین پلیمرها در صنعت بستهبندی است. تولیدکنندگان با توجه به نوع محصول، ضخامت موردنیاز و میزان جمعشوندگی، از ترکیب ترکیب گریدهای مختلف پلیاتیلن مانند پلیاتیلن سبک (LDPE) و پلیاتیلن سبک خطی (LLDPE) استفاده میکنند تا فیلم نهایی استحکام، انعطافپذیری و میزان جمعشوندگی مطلوبی در فرآیند شیرینگ داشته باشد.
اگر میخواهید با تفاوت پلیاتیلن سبک (LDPE)، پلیاتیلن سبک خطی (LLDPE) و پلیاتیلن سنگین (HDPE) و کاربرد هرکدام آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله «تفاوت پلی اتیلن سبک و سنگین و کاربردهای آن» را مطالعه کنید.
فرآیند تولید فیلم شیرینگ
فرآیند تولید این نایلون شامل 5 مرحله اصلی است.
1. مخلوط کردن مواد اولیه
مواد اصلی در تولید نایلون شرینک، پلیاتیلن سبک (LDPE) و پلیاتیلن سبک خطی (LLDPE) هستند. برای بهبود خواص فیزیکی یا ظاهری محصول، افزودنیهایی مانند لیزکننده یا شفافکننده نیز به گرانولهای پلیاتیلن اضافه میشوند. این مواد قبل از هر کاری، با اندازههای مناسب با یکدیگر مخلوط میشوند.
2. ذوب و یکنواخت سازی در اکسترودر
گرانولها وارد اکسترودر میشوند و سیلندر ماردون تعبیه شده در داخل آن، موارد را با حرارت 160 تا 220 سانتیگرادی ذوب میکند. سیلندر ماردون یک تیغه فلزی چرخان با شیارهای مارپیچیشکل است که وظیفه ذوب، یکنواختسازی و هدایت مواد به سمت قالب را بر عهده دارد.
3. کشش و باد کردن فیلم شیرینگ
پس از آنکه مواد مذاب وارد قالب شد، به شکل یک تونل پر از هوا شکل میگیرد. در واقع، فیلم نایلونی با هوای فشرده باد میشود تا قطر آن افزایش و کشش عرضی پیدا کند. همزمان، فیلم به سمت بالا کشیده میشود تا طول آن نیز افزایش بیابد (کشش طولی). این فرآیند کشش باعث میشود زنجیرههای پلیمری در حالت کشیده و جهتدار قرار بگیرند. به عبارت دیگر، آرایش مولکولی تغییر میکند و ساختاری ناپایدار در فیلم ایجاد میشود.
4. خنککاری سریع
برعکس نایلون معمولی که فیلم آن به تدریج و با جریان هوای محیط و حلقه هوای دستگاه خنک میشود، فیلم شیرینگ باید در معرض هوای سرد قرار بگیرد تا بلافاصله خنک شود. این خنککاری باعث میشود مولکولها در همان حالت کشیده و تحت تنش باقی بمانند و نتوانند به وضعیت اولیه و آزاد خود بازگردند.
این همان خاصیت کلیدی است که بعدها هنگام اعمال حرارت، موجب جمعشدن فیلم میشود.
5. رولپیچ کردن
پس از اینکه نایلون بهطور کامل خنک شد، از بین غلتکهایی عبور میکند تا هوای داخل آن خالی شده و حالت تخت و مسطح به خود بگیرد. . در نهایت، نوبت به غلتک رولپیچ میرسد تا نایلون را به شکل رول جمع کند. نایلون تا به این مرحله دو لایه است و اگر نیاز به نایلون تک لایه یا بغلباز باشد، نایلون دولایه باید مرحله برش را نیز طی کرده و دوباره رولپیچ شود.
برای بسته بندی محصول با فیلم شیرینگ و اعمال حرارت به آن، چه تجهیزاتی نیاز است؟
برای اینکه نایلون شرینک عملکرد صحیحی داشته باشد، باید پس از قرار گرفتن دور محصول، حرارت بهصورت یکنواخت به آن اعمال شود که این کار معمولاً با استفاده از دستگاههای شیرینگ پک انجام میشود.
رایجترین روشهای اعمال حرارت عبارتاند از:
- دستگاه شیرینگ تونلی نیمه اتومات یا تمام اتومات که در خطوط تولید صنعتی با تیراژ بالا کاریرد دارد
- دستگاه شیرینگ کابینی که در تولیدات نیمهصنعتی و کارگاههای کوچک مورد استفاده قرار می گیرد
- سشوار صنعتی یا تفنگ حرارتی که برای تیراژهای پایین و بستهبندیهای محدود به روش دستی استفاده می شود.
پلاستیک شیرینگ چگونه به دور محصول می چسبد؟
راز عملکرد این نایلون در ساختار ویژه آن نهفته است. برخلاف تصور بسیاری از افراد، فیلم شیرینگ در اثر حرارت ذوب نمیشود؛ بلکه ساختار مولکولی آن به گونهای طراحی شده است که هنگام رسیدن به دمای مشخص، منقبض شده و کاملاً دور محصول جمع میشود.
این نایلون در زمان تولید تحت شرایط کنترلشده کشیده میشود و زنجیرههای مولکولی پلیاتیلن آن در یک جهت مشخص قرار میگیرند و در همان حالت تثبیت میشوند. زمانی که دوباره حرارت به فیلم اعمال میشود، این زنجیرههای مولکولی تمایل دارند به حالت اولیه خود بازگردند؛ در نتیجه پس از عبور کالا از تونل حرارتی یا قرار گرفتن در معرض هوای گرم، فیلم بهصورت یکنواخت جمع شده و بدون استفاده از چسب یا بست، کاملا دور محصول را در بر می گیرد و به شکل محکم و یکپارچه به آن می چسبد.
در واقع حرارت باعث ذوب شدن نایلون شرینک نمیشود؛ بلکه تنها خاصیت جمعشوندگی آن را فعال میکند. به همین دلیل اگر دمای دستگاه به درستی تنظیم شود، فیلم بدون آسیب دیدن، کاملاً روی محصول مینشیند و ظاهر بستهبندی بسیار تمیز و حرفهای خواهد بود.
نایلون شیرینگ چه کاربردهایی دارد؟
یکی از دلایل محبوبیت این محصول این است که تقریباً در اکثر صنایع میتوان از آن برای بسته بندی، محافظت، یکپارچهسازی و حمل آسان محصولات استفاده کرد. از مهمترین کاربردهای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بستهبندی چندتایی بطریهای آب معدنی، نوشابه و انواع نوشیدنی
- بستهبندی کارتنها و جعبههای محصولات غذایی
- بستهبندی لوازم خانگی و صنعتی
- بستهبندی کاشی، سرامیک، آجر و مصالح ساختمانی
- بستهبندی محصولات کشاورزی و باغی
- بستهبندی کالاهای صادراتی برای افزایش ایمنی در حملونقل
- تثبیت محصولات روی پالت و جلوگیری از جابهجایی و افتادن آنها
استفاده از نایلون شیرینگ چه مزایایی دارد؟
بستهبندی کالاها با پلاستیک شیرینگ حرارتی مزایای زیر را به دنبال دارد.
- محافظت در برابر گردوغبار، رطوبت و آسیبهای محیطی
با توجه به اینکه پس از اعمال حرارت، نایلون کاملاً به دور محصول جمع میشود، از نفوذ گردوغبار، آلودگیهای محیطی و تا حد زیادی رطوبت جلوگیری میکند. همچنین میتواند ویژگیهای دیگری مانند محافظت در برابر اشعه فرابنفش و جلوگیری از الکتریسیته ساکن را نیز داشته باشد، به همین دلیل برای انبارداری و حملونقل کالا گزینه مناسبی محسوب میشود
- جلوگیری از جابهجایی محصولات و ثبات بیشتر هنگام حملونقل و نگهداری
بسته بندی با نایلون تونلی شیرینگ باعث میشود اقلام محصور در آن، در زمان حملونقل و نگهداری در جای خود ثابت باقی بمانند. به عبارت دیگر، خطراتی مثل افتادن، گم شدن، ریختن مایعات به بیرون ظرف و آسیب دیدن، کالاها را تهدید نمیکند. به همین دلیل بستههای چندتایی بطری آب معدنی، نوشابه، قوطیهای کنسرو و بسیاری از محصولات مشابه با استفاده از فیلم شیرینگ بستهبندی میشوند.
- استحکام مناسب در برابر پارگی
رول شیرینگ، بهخصوص اگر از جنس پلیاتیلن باشد، سخت و بادوام است و مقاومت بالایی در برابر کشش، پارگی و سوراخ شدن دارد و حتی کالاهایی که فرم نامتعارفی دارند نمیتوانند باعث شل شدن این نایلون شوند.
- افزایش زیبایی و نظم بستهبندی
شفاف بودن فیلم شیرینگ باعث میشود محصول بدون نیاز به باز کردن بستهبندی قابل مشاهده باشد. علاوه بر این، بستهبندی منظم و یکدست، ظاهر حرفهایتری به محصول میدهد و در فروشگاهها جلوه بهتری ایجاد میکند.
- قیمت بهصرفه و کاهش هزینه بسته بندی
قیمت این نوع نایلون کم است و یک نوع بستهبندی مقرونبهصرفه محسوب میشود و در بسیاری از موارد استفاده از آن نسبت به کارتن یا سایر روشهای بستهبندی، هزینه کمتری دارد. همچنین به دلیل وزن پایین باعث کاهش هزینه حملونقل می شود و به خاطر هویت جمعشوندهای که دارد، موجب میشود که کالا فضای کمتری را اشغال کند و شما هزینه کمتری را بابت انبار بپردازید.
- کاهش خطر دستکاری
چون پک شیرینگ شده بهخودیخود شل نمیشود و پاره کردن آن کار راحتی نیست، هرگونه دستکاری و کوچکترین تغییر در کالاها کاملاً مشهود خواهد بود، به همین دلیل این نوع بستهبندی، برای کالاهای ارزشمند نیز کاربرد زیادی دارد.
- عدم اهمیت اندازه و شکل کالا
از قطعات کوچک گرفته تا محصولات بزرگ دفرمه، نایلون شرینک یک نوع بستهبندی مناسب و پرکاربرد برای کالاها و پالتها است.
- جلوگیری از انتقال بو
یکی از مهمترین دلایل شیرینگ پک کرئن ادکلن و عطرها این است که این نایلون مانند یک محافظ کامل مانع از بهاصطلاح پریدن بوی عطر می شود و از ورود بوهای نامطبوع به داخل بستهبندی و تغییر بوی آن نیز جلوگیری می کند.
- قابل چاپ بودن
در صورت نیاز، امکان چاپ لوگو، اطلاعات محصول، برند یا طرحهای تبلیغاتی روی آن وجود دارد. این موضوع علاوه بر افزایش زیبایی بستهبندی، به معرفی بهتر برند نیز کمک میکند.
هنگام انتخاب نایلون شیرینگ باید به چه نکاتی توجه داشته باشیم؟
سوالات متداول
آیا نایلون شرینک ضد آب است؟
فرق نایلون استرچ و شیرنگ چیست؟
بعضی افراد نایلون استرچ و شیرینگ را با هم اشتباه میگیرند؛ زیرا به لحاظ ظاهری شباهت زیادی به هم دارند و هر دو از پلیاتیلن ساخته میشوند. با اینحال، ظاهر و کاربرد این دو نوع نایلون کاملاً متفاوت است. پلی اتیلن در فیلم شیرینگ طوری بهکار رفته است که پس از انتقال گرما، منقبض میشود و به دورتادور کالا یا پالت میچسبد. اما فرمول پلیاتیلن در نایلون استرچ بهگونهای است که فیلم استرچ خاصیت کشسانی دارد و در واکنش با گرما جمع نمیشود.
به لحاظ ظاهری، قطر، ضخامت و وزن فیلم شیرینگ بیشتر است و در عرضهای کمتری تولید میشود. از نظر کاربردی نیز فیلم شیرینگ بیشتر در بستهبندی لوازم خانگی و صنعتی کاربرد دارد؛ درحالیکه از نایلون استرچ صنعتی بیشتر برای بستهبندی محصولات آماده حملونقل (یعنی کالاهایی که از قبل بهصورت یک پک آماده شدهاند) استفاده میکنند.
جدول زیر به شما کمک میکند که درک بهتری از تفاوت میان این دو محصول داشته باشید.
| ویژگی | نایلون شرینگ حرارتی | نایلون استرچ |
| نحوه استفاده | با حرارت جمع میشود. | حالت کشسانی داشته و نیازی به حرارت ندارد. |
| نوع چسبندگی به محصول | فشردگی ناشی از انقباض | چسبندگی سطحی |
| کاربرد | محافظت و فیکس کردن | فقط فیکس کردن کالاها روی پالت |
| ظاهر نهایی | صاف، براق و سفت | انعطافپذیر و نرم |
آیا دمای بیشتر باعث افزایش چسبندگی نایلون به محصول و کیفیت بهتر بستهبندی میشود؟
خیر. یکی از اشتباهات رایج این است که تصور میشود هرچه دمای دستگاه بیشتر باشد، نتیجه بهتر خواهد بود؛ در حالی که افزایش بیش از حد دما میتواند باعث سوختگی نایلون یا سوراخ شدن آن، ایجاد چروک، کاهش استحکام بستهبندی و تغییر ظاهر محصول شود. به همین دلیل، دمای مناسب باید متناسب با ضخامت فیلم، نوع پلیاتیلن و سرعت حرکت محصول در دستگاه تنظیم شود.
هرچه ضخامت فیلم بیشتر باشد، معمولاً برای جمعشدگی کامل به انرژی و زمان بیشتری نیاز خواهد بود و هرچه حرارت یکنواختتر به فیلم منتقل شود، نتیجه نهایی بستهبندی منظمتر، شفافتر و بدون چروک خواهد شد. به همین دلیل در خطوط صنعتی، تنظیم همزمان دما، سرعت نوار نقاله و زمان قرارگیری در تونل حرارتی نقش مهمی در کیفیت نهایی بستهبندی دارد.
فیلم شیرینگ در چه دمایی جمع میشود؟
دمای جمعشوندگی به نوع مواد اولیه، ضخامت فیلم و دستگاه شیرینگ بستگی دارد؛ اما در بیشتر کاربردهای صنعتی، این فرآیند در محدوده حدود ۱۶۰ تا ۲۲۰ درجه سانتیگراد انجام میشود تا فیلم بهصورت یکنواخت دور محصول منقبض شود.
میزان کشش فیلم شیرینگ به چی بستگی داره؟
کیفیت مواد اولیه در میزان کشش موثر است